Roślinne alternatywy dla kawy z mlekiem

Jeżeli nie należysz do grona osób, które uznają mleko w kawie za profanację i lubisz delektować się kremową pianką w cappuccino – zapraszam do przeglądu roślinnych napojów. Przyjrzymy się opcjom polecanym i odradzanym przez baristów.

fot. Karol Stańczak

Najpierw moczy się i rozdrabnia wybrane strączki, orzechy lub zboża. Następnie uzyskane ekstrakty rozcieńcza się wodą, poddaje odpowiedniej obróbce i wzbogaca skład napoju o witaminy i wapń. Dodatkowo producenci proponują też różnorodne smaki (czekolada, wanilia i inne pyszności). O ile w produkcji są zupełnie inne, tak pod względem zastosowania i wyglądu napoje roślinne są bardzo podobne do znanego nam mleka krowiego.

Mleko czy napój?

W Unii Europejskiej zabronione jest oznaczanie roślinnych napojów słowem mleko. Warto zauważyć, że w Azji, Australii, Afryce i Ameryce nie ma konkretnych przepisów dotyczących słownictwa. Powszechnie używa się na produktach określeń mleko sojowe, mleko migdałowe itp. W Polsce spotykamy się z tym w języku potocznym.

Oprócz nazewnictwa różnice pojawiają się także w opodatkowaniu. W UE podatki są różne w zależności od kraju, np. w Niemczech roślinne mleko jest opodatkowane na 19% i klasyfikuje się je jako żywność luksusową. Krowie mleko obciążone jest 7% VAT.

W Polsce od 2019 VAT dla roślinnych napoi wynosi 5%, podczas gdy wcześniej były to 23%. Tak duża zmiana była odpowiedzią na postulat rzecznika praw dziecka. Wskazywał on, że roślinne mleko jest drogocennym elementem diety u dzieci, które mają alergie lub nietolerancje pokarmowe. 

O ile w produkcji są zupełnie inne, tak pod względem zastosowania i wyglądu napoje roślinne są bardzo podobne do znanego nam mleka krowiego.

jeden z naszych ulubieńców – napój owsiany

Kiedy i dlaczego warto sięgać po roślinne?

  1. Przy nietolerancjach pokarmowych i alergiach – roślinne napoje nie zawierają laktozy. Są doskonałym zastępstwem dla mleka zwierzęcego, na które z wiekiem spada nam tolerancja. Wówczas nawet niewielka ilość ma negatywny wpływ na działanie układu pokarmowego.
  2. Ulepszasz planetę – produkowanie mleka roślinnego emituje 70% mniej gazów cieplarnianych niż mleko krowie i wymaga mniejszej ilości nawadniania. Jeśli chodzi o grunt – do produkcji litra mleka krowiego trzeba 9m2 ziemi, a do np. mleka owsianego – jedynie 0,8m2.
  3. Ulepszasz ciało i dietę – dieta zawierająca dużo produktów roślinnych pomaga zapobiegać nadciśnieniu, otyłości, chorobom serca i cukrzycy. Roślinne napoje zawierają mnóstwo substancji odżywczych. Podczas zakupów sprawdzajmy na kartonie lub butelce, czy w składzie nie ma zbyt dużo cukru i konserwantów oraz czy są witaminy i minerały.
  4. Cała gama smaków do wyboru  – według danych, sojowy napój nadal jest najbardziej popularny wśród Polaków, ale na pewno widzicie na półkach wiele roślinnych opcji. Niektóre bardzo przypominają smakiem krowie mleko, inne wzbogacą wasze kawy o przyjemne słodkie nuty kokosa lub orzechów laskowych (i nie mam tu na myśli smakowych opcji).
  5. Można zrobić je w domu – zdecydowanie trudniej jest o to przy krowim mleku! Jeśli odstrasza Cię cena albo zwyczajnie lubisz działać w kuchni, szukaj sprawdzonych przepisów. Pamiętaj, że domowy produkt nie jest źródłem wapnia i niektórych minerałów, które są specjalnie dodawane przez producentów do napojów.

Roślinne napoje zawierają mnóstwo substancji odżywczych. Podczas zakupów sprawdzajmy na kartonie lub butelce, czy w składzie nie ma zbyt dużo cukru i konserwantów oraz czy są witaminy i minerały.

Najlepsze towarzystwo dla kawy

1)   Sojowe:

○      najczęstszy wybór Polaków

○      jest zbliżone do krowiego mleka pod względem wartości odżywczych

○      neutralne, występuje w opcjach smakowych, np. czekolada lub wanilia

○      minusy – łatwo się waży w kawie + jest częstym alergenem

○       plus – świetnie się pieni i jest najtańszą opcją

2)    Ryżowe:

○      zawiera niewiele białka, przez co jest rzadkie i słabo się pieni

○       jest kaloryczne i słodkie, więc świetne np. do kawy mrożonej

○      nie ma glutenu i orzechów – idealne dla alergików

3)    Owsiane

○      najczęściej polecane przez baristów! I uwielbiane przez Kawanę

○      zawiera dużo białka i kalorii

○      nie waży się łatwo, nawet bardzo podgrzane

○      ma lekko orzechowy smak, więc nie ingeruje mocno w smak kawy

○      zawiera betaglukany, które pomagają w walce z cukrzycą i cholesterolem

Napój owsiany przypomina w konsystencji krowie mleko

4) Grochowe

○      nasz nowy ulubieniec! Najbardziej przypomina smakiem krowie mleko

○     jest bezglutenowy, bogaty w wapń i witaminy

○      jego produkcja jest bardzo ekonomiczna – wykorzystuje się do niej o 90% mniej wody niż przy produkcji nabiału

○      ma niski indeks glikemiczny

○      podobnie jak inne strączki, ma sporo błonnika i pomaga utrzymać zdrowe jelita

Mleko grochowe ma podobną ilość białka do krowiego, ale mniej kalorii, mniej cukru i o 50% więcej wapnia!

5) Migdałowe

○      zawiera niewiele kalorii, ale też niewiele białka

○     ma łagodny, orzechowy smak

○      mniej odpowiednie do kawy na gorąco, bo łatwo się rozwarstwia

○     często występuje w duecie z orkiszowym lub kokosowym

Opinia ekspertki

Warto też sięgać po opinię najlepszych – w 2019 Mistrzyni Świata Baristów, Agnieszka Rojewska została zapytana, które mleko jest najlepsze do kawy:

‘”Wydaje mi się, że owsiane, bo najmniej zmienia smak, jeżeli jest to po prostu kawa z mlekiem. Spienia się też najbardziej podobnie. Jeżeli chodzi o mleka kokosowe, migdałowe i podobne, to wydaje mi się że to dobra opcja na robienie kaw smakowych bez zbędnych dodatków – i tak powinny być wykorzystywane’’

W tym roku zapytamy ją, czy już też pokochała napój grochowy. Wam życzymy wszystkiego smacznego i zachęcamy do testowania różnych smaków!